Nieuws uit Castricum: Zanderij verandert nu echt in natuurgebied

Hallo en welkom bij editie 254 van de Nieuws uit Castricum-nieuwsbrief. Van harte welkom ook zeven nieuwe abonnees. Ik heb een erg drukke, leuke week achter de rug met interviews en presentaties over uiteenlopende zaken die Castricum (kunnen) veranderen. Daarna heb ik de artikelen geschreven, die je gratis kunt lezen in deze e-mail. Waardeer je mijn werk? Je steunt mijn missie om echte Castricumse journalistiek voor iedereen toegankelijk te maken door donateur te worden. Veel leesplezier gewenst!

In deze nieuwsbrief lees je:

• over felle kritiek van zwem(bad)verenigingen op het politieke plan om een ander zwembad te bouwen dan waar al jaren over gesproken wordt
• dat de gemeenteraad gaat stemmen over het wel of niet steunen van een oproep voor een langere nachtsluiting van Schiphol
• waarom burgemeester Ben Tap hoopt dat inwoners een zogeheten gemeenschapsfonds gaan oprichten
• een uitgebreid interview met PWN over de transformatie van de Zanderij

Wil je mijn nieuwsbrief op vaste basis steunen? Word donateur vanaf 2,50 euro per maand en laat het bedrag automatisch maandelijks afschrijven. Opzeggen kan op ieder moment. Bedankt voor je overweging. Hartelijke groeten Rens Blom

Word vaste donateur

Van de Reddingsbrigade en Aquafit tot de Witte Brug en Jac. P. Thijsse College: ze kraken het plan voor een kleiner zwembad allemaal af

Kiest de gemeenteraad voor de bouw van een nieuw zwembad met één, kleiner bad, dan legt de exploitant van huidig zwembad de Witte Brug per 2027 het werk neer omdat zij niet verantwoordelijk wil blijven voor het verouderde complex. Die krachtige mededeling deed Rick van den Toorn, voorzitter van de Witte Brug, donderdagavond tegenover de gemeenteraad. De gemeente zal in dat geval op zoek moeten naar een andere exploitant of het zwembad moeten sluiten tot het nieuwe zwembad geopend kan worden. Vat het niet op als dreigement, zei Van den Toorn nog voor de zekerheid. Wel als informatie om mee te nemen in de besluitvorming.

Van den Toorn hekelt het plan van GroenLinks, CDA, PvdA en De VrijeLijst om de kaders van een nieuw te bouwen zwembad aan te passen. De gemeente wil maximaal 1,05 miljoen euro per jaar meebetalen aan het nieuwe zwembad, waar volgens het college een complex met twee baden en recreatiestrook gebouwd voor kan worden. De vier genoemde partijen hebben daar onvoldoende vertrouwen in en pleiten daarom voor de bouw van één zwembad, dat kleiner en warmer moet worden dan een wedstrijdbad en zich daarom meer op recreatie en schoolzwemmen focust. De partijen vinden de ambities van het college te rooskleurig en vrezen dat de gemeente (en dus de belastingbetaler) later moet opdraaien voor financiële tegenvallers.

De tien insprekers donderdagavond steunden de collegeplannen juist wel. Van surfclub Sports at Sea en de rector van het Jac. P. Thijsse College tot de Reddingsbrigade en de directeur van de regionale marketingorganisatie die werkt voor de gemeente: ze drukten de raadsleden allemaal op het hart om te stemmen voor het grote zwembadcomplex waar de gemeente al jaren over discussieert. Een groter complex met verschillende baden en bijbehorende speeltoestellen trekt meer inwoners en toeristen en dus inkomsten, redeneerden de insprekers.

De voorzitter van zwemvereniging Aquafit toonde zich zichtbaar gefrustreerd over het politieke plan om één zwembad te realiseren. Dat bad zou volgens de huidige informatie te klein en te warm worden voor officiële waterpolowedstrijden en serieuze banenzwemmers. 'Het schrappen van een wedstrijdbad zal de doodsteek zijn voor Aquafit en zijn 140 actieve leden en 25 waterpoloërs', zei de voorzitter. Het Platform Sport denkt daar ook zo over. 'Dit initiatiefvoorstel is goedkoop, duurkoop. Je verliest er de waterpolo- en zwemvereniging mee en biedt met een sober zwembad geen meerwaarde voor toeristen'.

Vrijwel alle insprekers hekelden donderdag de besluiteloosheid van de gemeente. Jaren zijn verstreken zonder dat er een knoop is doorgehakt over een nieuw zwembad. Sterker nog: op dit moment willen vier partijen met gezamenlijk 11 van de 25 zetels voor een heel ander plan kiezen dan waar jaren over gesproken is. Van den Toorn van de Witte Brug vindt het ‘een slecht voorstel’ en verwijst naar het advies van het college, dat de raad ook ‘met klem adviseert om tegen dit initiatiefvoorstel te stemmen’.

De politiek moet op 12 februari kleur bekennen en dan wordt ook duidelijk of het initiatiefvoorstel een meerderheid krijgt. Van den Toorn geeft de raadsleden graag iets mee. 'De Witte Brug loopt op zijn laatste benen. Er moet echt gestart worden met de bouw van een nieuw zwembad. Op dit moment staat de veiligheid in het zwembad niet ter discussie, punt. Maar wij willen geen verantwoordelijkheid dragen voor toenemende risico’s als het zwembad nog jaren in gebruik blijft. Dan is het aan de gemeente om een andere exploitant te zoeken of het zwembad te sluiten'.

Gemeenteraad bepaalt snel of Castricum alsnog aansluit bij oproep voor langere nachtsluiting Schiphol

Zelden kreeg ik zoveel lezersreacties op één onderwerp als vorige week, toen ik vroeg wat jullie vinden van Castricums standpunt om Schiphol te verzoeken 5 uur per nacht te sluiten. Dat artikel volgde na het nieuws dat 15 omringende gemeenten pleiten voor 8 uur per nacht zonder vliegtuigen. Het college van Castricum noemt een kortere nachtsluiting realistischer en wil daarom inzetten op die 5 uur. Niet logisch tot onvoorstelbaar, luidde kort gezegd de kritiek van bijna alle lezers die mij mailden. Een enkeling gaf overigens aan helemaal geen behoefte te hebben aan een nachtsluiting van Schiphol omdat hij de overvliegende toestellen niet hoort. Het college en raadsleden hebben ook enkele brieven van inwoners en het Bewonerscollectief Limmen ontvangen, zo staat op de betreffende gemeentepagina.

Komende week krijgt het onderwerp een vervolg. De gemeenteraad buigt zich dan namelijk over een motie (pdf) van D66, gesteund door GroenLinks en PvdA. De motie roept het college op om de brief van buurgemeenten alsnog te steunen, en dus terug te komen op zijn eigen standpunt. Of de motie een meerderheid gaat halen is nog onbekend. De drie indieners hebben samen 8 van de 25 zetels en dus steun van Lokaal Vitaal (6 zetels) of minimaal twee andere partijen (met 4 zetels of minder) nodig. De gemeenteraad debatteert donderdag om 21:30 maximaal een half uur over de motie en mogelijk wordt er later die avond ook meteen gestemd. In de volgende nieuwsbrief lees je er natuurlijk weer over.

Castricum kan baat hebben bij een gemeenschapsfonds, maar wat is dat?

Student Job Stolte (20) onderzocht de afgelopen zes maanden als stage bij de gemeente Castricum of een gemeenschapsfonds hier nut kan hebben. Ik hoor je waarschijnlijk denken: wat is een gemeenschapsfonds? Ik wist het in ieder geval niet, dus nam maandag met interesse plaats op het gemeentehuis om de presentatie van Stolte aan te horen. Burgemeester Ben Tap was één van de andere aanwezigen, want Tap raakte geïnspireerd door het gemeenschapsfonds na een gesprek met hoogleraar filantropie Theo Schuyt.

Een gemeenschapsfonds is kort gezegd een onafhankelijke stichting die draait op giften van lokale bedrijven en inwoners, bij leven of via nalatenschappen. Een bestuur ziet erop toe dat het binnengekomen geld terugvloeit naar maatschappelijke initiatieven, bijvoorbeeld op het gebied van sport, cultuur of onderwijs. Dat kunnen bestaande evenementen zijn die moeite hebben om voldoende financiering op te halen of hele nieuwe evenementen, die nog bedacht kunnen worden door inwoners.

De gemeente heeft in principe niets te maken met een gemeenschapsfonds, benadrukt Stolte. Het fonds moet echt 'voor de inwoners en door de inwoners' gedragen worden, zonder bemoeienis van de politiek en niet als vervanger van bestaande subsidies. Een goed idee, vindt burgemeester Tap. De gemeente geeft via subsidieregelingen namelijk al geld aan allerlei initiatieven.

Het advies van Stolte is om als gemeente niet te veel te praten over het gemeenschapsfonds, omdat men niet de indruk moet krijgen dat de gemeente bij het fonds betrokken is. De burgemeester kan wel incidenteel aandacht vragen voor de oprichting of het bestaan van een gemeenschapsfonds, zegt Stolte na gesprekken met vergelijkbare fondsen in Nederland. Het aanstippen kan namelijk 'een zaadje planten' bij mensen die interesse hebben in het oprichten of besturen van zo'n fonds.

Tap vindt dat een prima idee en wil als burgervader zijn netwerk wel inzetten om - op verzoek - de juiste mensen bij elkaar aan tafel te krijgen. 'Misschien dat aandacht in de lokale media wel dat zaadje plant', concludeert hij.

Grote metamorfose Zanderij van start: dit ga jij ervan merken

Wandelaars en fietsers is het vast niet ontgaan: sinds 5 januari wordt er hard gewerkt in het gebied de Zanderij. PWN verandert er 23 hectare bollenvelden in natuur, gecombineerd met maatregelen om water op te vangen en de drinkwatervoorziening in de toekomst veilig te stellen. Voor mij reden om met Niels Hogeweg, projectleider bij PWN, in gesprek te gaan over de veranderingen.

Het project, dat al acht jaar in voorbereiding is, heeft vier belangrijke doelen. Allereerst moet de vernieuwde Zanderij Castricum beschermen tegen wateroverlast door clusterbuien, zoals in 2021 toen de Zanderij blank stond. Door het gebied zo in te richten dat water vastgehouden kan worden, wordt volgens Hogeweg voorkomen dat de polder en de bebouwde kom overstromen. Ten tweede kijkt PWN ver vooruit, naar 2070: door klimaatverandering en zeespiegelstijging dreigt de zoetwaterbel onder ‘onze’ duinen te verkleinen. Het op peil houden van de zoetwaterbel moet de ‘zoute kwel’ vanuit zee richting de polder tegengaan, en zo ook de drinkwatervoorziening tientallen jaren veilig stellen. Het derde doel? Het versterken van de biodiversiteit in het aangrenzende duingebied. Tot slot wil PWN meer natuur in de ‘binnenduinrand’ geschikt maken voor recreatie, zodat bezoekers zich meer spreiden en het minder druk wordt in de open duinen aan de westzijde.

Om deze vier doelen te bereiken, gaat het landschap van de Zanderij flink op de schop. De welbekende vlakke bollenvelden maken plaats voor een natuurgebied dat duinen krijgt. De aannemer is momenteel bezig met het verwijderen van de oude drainage en oude grond. De bovenste 30 centimeter aarde, die rijk is aan fosfaten en resten van gewasbeschermingsmiddelen, wordt gebruikt om nieuwe duinen mee te maken in het gebied zelf. Deze voedselrijke grond wordt vervolgens afgedekt met schone grond uit de diepere lagen. Hierdoor hoeven er geen duizenden vrachtwagens door het dorp te rijden voor grondtransport, stelt Hogeweg. De nieuwe duinen worden op sommige plekken wel 3 tot 3,5 meter hoog en gaan ook dienen als waterkering ter bescherming van de woningen langs de Geversweg.

De transformatie van het bollengebied naar natuur betekent dat de provincie Noord-Holland de benodigde grond heeft aangekocht van boeren. De ene boer was blij dat hij op deze manier wat eerder met pensioen kon, waar een ander tot het laatst heeft geprobeerd om de grond te behouden. Dat is niet gelukt; boeren die door blijven werken zijn gecompenseerd met een stuk grond in de regio. De bollenteelt is hiermee echt verdwenen van de Zanderij.  

Meer ruimte voor wandelaars

Voor wandelaars en fietsers verandert er ook het een en ander. Er komen nieuwe wandelpaden, waarvan een groot deel verhard wordt zodat ook mensen met een beperking het gebied in kunnen. Er komt ook meer ruimte voor water, dat via beekjes in verbinding gaat staan met de bestaande sloot langs het treinspoor. Over het water komen vlonders, om de wandelroutes wat meer variatie te geven. PWN gaat ook meer bankjes op de route plaatsen. Het idee is dat je vanaf het treinstation zo lekker door kunt wandelen – en eventueel uitrusten – tot je bezoekerscentrum De Hoep en horecatent Jonanna’s Hof bereikt.

Ook de huidige auto- en fietsparkeerplaats aan het einde van de Geversweg verdwijnt om plaats te maken voor natuur. PWN wil dat je bij het station gaat parkeren en vanaf daar wandelend of per (OV)fiets het natuurgebied betreedt – bewoners uitgezonderd. Aan de Duinenboschweg komen wel vijf invalidenparkeerplaatsen, aangevuld met een nieuwe fietsenstalling.

Een interessante verbetering is de aanleg van een volledig apart wandelpad door het natuurgebied richting horecagelegenheid Hof van Kijk Uit, waardoor wandelaars niet meer samen met fietsers en auto's over de smalle Oude Schulpweg hoeven. Dat wandelt prettiger én veiliger, kan ik mij nu al voorstellen. De cultuurhistorische klinkers van de Oude Schulpweg blijven overigens behouden. Het zou zonde zijn om die weg aan te passen, beaamt Hogeweg.

‘Boetje van Liefting’ blijft

Over zaken weghalen gesproken: het was de bedoeling om de oude groene bollenschuur van de familie Liefting aan de Geversweg te verwijderen. Deze schuur heeft nu de naam ‘het Boetje van Liefting’. Toen PWN het schuurtje nader onderzocht, bleek dat er beschermde gierzwaluwen en vleermuizen in wonen. Een goede reden om de schuur te laten staan en voorzichtig op te knappen, in de hoop dat er meer vleermuissoorten gaan verblijven. PWN gaat ook informatiepanelen bij ‘het boetje’ plaatsen met informatie over de historie van de Zanderij en de bollenteelt.

Geen hondenlosloopgebied meer

Met de komst van de nieuwe natuur veranderen de regels voor hondenbezitters: in het nieuwe gebied geldt een aanlijngebod. Er gaan namelijk schapen en mogelijk ook Schotse hooglanders grazen. Als compensatie heeft PWN een deel van het aangrenzende bos (Duin en Bosch-terrein) aangekocht waar honden wel los mogen lopen.

Inloopinspreekuur

De aannemer van PWN is gestart met fase 1 van de werkzaamheden, waar aanstaande maandag een feestelijk moment bij hoort voor genodigden. De werkzaamheden duren naar verwachting tot 1 mei. De Zanderij blijft tijdens de werkzaamheden toegankelijk. Wil je meer weten over de werkzaamheden, dan kun je elke woensdagmiddag om 15:30 uur naar een inloopspreekuur in de bouwkeet naast Duinenboschweg 1. Daar kun je in gesprek met PWN-medewerkers en tekeningen bekijken. De ontwerptekening staat ook op de website van PWN, en komt het beste tot zijn recht op een tablet of computerscherm.

Fase 2 van het Zanderij-project start eind oktober. PWN gaat dan het voormalige bollengebied richting het treinspoor veranderen in natuurgebied. Er komt ook een zogeheten (omheind) voedselbos, grenzend aan de bestaande groentetuin van het Groentengenootschap. Deze vereniging met betaalde leden wordt ook verantwoordelijk voor de bomen in het voedselbos, en de opbrengst is alleen voor leden.

Ik ben benieuwd hoe jij denkt over de metamorfose van de Zanderij en hoor je graag vertrouwelijk via een antwoord op deze e-mail.

Kort nieuws:

• De campagnes voor de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart komen langzaam op stoom. Zo heeft nu ook D66 zijn verkiezingsprogramma gepubliceerd. Binnenkort lees je in deze nieuwsbrief interviews met alle lijstrekkers, om ze kritisch te bevragen over de afgelopen paar jaar en plannen voor de komende jaren. Ik pak dan ook belangrijke punten uit de verkiezingsprogramma's.

Tot volgende week

Dank weer voor je aandacht, hopelijk ben je weer helemaal op de hoogte van het échte lokale nieuws. Ik maak deze nieuwsbrieven al 254 weken helemaal gratis, met als doel zoveel mogelijk Castricummers en andere geïnteresseerden geheel onafhankelijk te informeren. Als je vindt dat ik belangrijk werk doe, kun je mij steunen door een donatie via Tikkie over te maken of door om mijn bankrekeningnummer te vragen. Je helpt mij uiteraard ook door deze nieuwsbrief door te sturen naar bekenden die er wellicht interesse in hebben. Heb je vragen, dan kun je simpelweg even antwoorden op deze e-mail.

Ik wens je een mooie week,
groeten Rens